Cəmiyyət
13:06, Bugün
Türk dünyasının mədəni inteqrasiyası yalnız siyasi platformalarda deyil, ədəbiyyat və mənəviyyat müstəvisində də formalaşır. Bu baxımdan Özbəkistanlı ziyalı, şair və tədqiqatçı Muqimcan Nurboyevin fəaliyyəti Azərbaycan–Özbəkistan–Qırğızıstan dostluğunun mənəvi dayaqlarını gücləndirən örnək bir missiyadır.
1976-cı ildə Əndican vilayətinin Mərhəmət rayonunda anadan olan Muqimcan Nurboyev dini və humanitar təhsil mühitində yetişmişdir. Seyid Möhyiddin Məhdum mədrəsəsini, daha sonra İmam əl-Buxari adına Daşkənd İslam İnstitutunu bitirməsi onun elmi dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Hazırda magistratura səviyyəsində təhsilini davam etdirməsi isə onun elmi axtarışlarının sistemli xarakter daşıdığını göstərir. Azərbaycan Elm və Təhsil Mərkəzinin Fəxri Professoru adına layiq görülməsi təsadüfi deyil; bu, ölkələrimiz arasında intellektual əməkdaşlığın göstəricisidir.
Muqimcan Nurboyev yalnız müəllif kimi deyil, həm də ədəbi əlaqələrin təşkilatçısı kimi tanınır. Qırğızıstanın “Turan uçqunları”, “Turan ırğakları”, Amerikanın “Blessings of a mother”, Türkiyənin “Turan ədibləri”, Tacikistanın “Dostluq bağında bitən çiçəklər”, Özbəkistanın “Məhəmməd Yusif davamçıları”, “Dostlar guldastası” kimi beynəlxalq toplularının nəşrə hazırlanmasında iştirak etməsi onun türk dünyasında ədəbi inteqrasiyaya verdiyi töhfənin bariz nümunəsidir.
Xüsusilə qırğız şairlərinin əsərlərinin Özbəkistanda nəşri üçün göstərdiyi səylər, onlarla müəllifin kitablarının tərcüməsini həyata keçirməsi mədəni körpü rolunu daha da möhkəmləndirir. Bu fəaliyyət Azərbaycan üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır; çünki ortaq ədəbi məkanın formalaşması milli-mənəvi dəyərlərin qarşılıqlı zənginləşməsinə xidmət edir.
Onun müxtəlif ölkələr tərəfindən medallarla və mükafatlarla təltif olunması – Özbəkistan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Əfqanıstan və Azərbaycan tərəfindən qiymətləndirilməsi – bir həqiqəti təsdiqləyir: sözə və mədəniyyətə xidmət sərhəd tanımır. Xüsusilə Qırğızıstanın Çingiz Aytmatov adına mükafatı, Azərbaycanın “Qızıl Qələm” və “Türkiyə–Azərbaycan Qardaşlıq Ədəbi Əlaqələri üçün” mükafatları onun fəaliyyətinin türk dünyasında qəbul olunduğunu göstərir.
Muqimcan Nurboyev Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Eyni zamanda Qazaxıstan, Qırğızıstan, Əfqanıstan və digər ölkələrin ədəbi birliklərində təmsil olunması onun çoxtərəfli əməkdaşlıq platformasında fəaliyyət göstərdiyini göstərir. Orta Asiyada keçirilən elmi konfranslarda və ədəbi festivallarda iştirakı isə regional mədəni diplomatiyanın canlı nümunəsidir.
Onun “Ana dilim, ana can dilim” şeiri isə bütövlükdə türk xalqlarının dilə, kimliyə və mənəvi köklərə bağlılığını poetik şəkildə ifadə edir. Ana dilinə sevgi, milli kimliyə sədaqət və Turan idealına bağlılıq bu şeirin əsas xəttini təşkil edir. Bu, sadəcə ədəbi nümunə deyil, həm də mənəvi çağırışdır.
Bu gün Azərbaycan, Özbəkistan və Qırğızıstan arasında dostluq münasibətləri yalnız rəsmi sənədlərlə deyil, məhz belə ziyalıların fəaliyyəti ilə möhkəmlənir. Muqimcan Nurboyev kimi qələm adamları ortaq tariximizin və ortaq gələcəyimizin mənəvi memarlarıdır. Onların fəaliyyəti göstərir ki, ədəbiyyat xalqları bir-birinə yaxınlaşdıran ən güclü körpüdür.
Türk dünyasının birliyi ideyası yalnız siyasi şüar deyil, mədəni və mənəvi zəmin üzərində qurulan davamlı bir prosesdir. Bu prosesdə söz adamlarının rolu xüsusi yer tutur. Muqimcan Nurboyevin çoxşaxəli fəaliyyəti də məhz bu birliyin möhkəmlənməsinə xidmət edən dəyərli nümunədir.
